فعالیتهایی برای پرورش حواس کودک

فعالیتهایی برای پرورش حواس کودک

حواس پنجگانه مهمترین عامل در شکل گیری خلاقیت هستند. حال، چه بهتر که اینحواس از کودکی پرورش داده شود. چگونه حواس پنجگانه را از کودکی پرورش دهیم و به سمت و سویِ خلاقیت ببریم؟

چون ذهن کودکان، بِکر و دست نخورده است، زمینه ی رشد آن ها  برایِ خلاقیت آماده است. عبارت پرورش حواس، شاید این تصور را ایجاد کند که کار ما ارتقاء توانایی هایِ عضوهای حواس پنجگانه یعنی چشم، گوش، زبان، بینی، پوست است، ولی باید تصریح کرد که آنچه در کار ما از اهمیت زیادی برخوردار است، به کارگیری به موقع حواس و استفاده ی درست از آن ها برای بدست آوردن تجربیات بیشتر و پر بارتر است. برای مثال: در استفاده از حس بینایی، چگونه دیدن و دقیق نگاه کردن مهم است، نه بُرد و قدرت بینایی.

برای پرورش حواس کودک، مربیان و والدین، باید شرایط و موقعیت های متنوعی را ایجاد کنند تا کودکان بتوانند هرچه بیشتر با استفاده از حواس، دنیای پیرامون خود را کشف کرده و به دریافت هایِ تازه و خلاقی برسند و تجربیاتی را بدست بیاورند.

گام اول: بازی

بازی می تواند، در رشد این فرآیند یعنی پرورش حواس، نقش بسزایی داشته باشد. بازیهای خلاقانه و بداهه ی کودکان در رشدِ حواس نقش مهمی دارد، چرا که دور از اِسترس بوده و کودکان آزادی کامل در خلق کردن دارند.

گام دوم: تخیل

استفاده از تخیل و هم گام شدن با تفکرات ذهنی کودکان، زمینه را برای رشد حواس فراهم می کند‌.

گام سوم: هنر خلاق

هنر خلاق آن چیزی است که می تواند در کنار آزادی کودک شکل بگیرد، مثل بازی با رنگها، که در تقویت حس بینایی و لامسه کودکان تاثیر بسزایی دارد. بازی با خطوط باعث خلق کردن طرحهای جدید می شود و حواس بینایی و دقت و تمرکز کودک را تقویت کرده و  باعث کاهش استرس کودک خواهد شد، چون خود او خالق طرح و خطوط است و این باعث افزایش اعتماد به نفس او خواهد بود.

گام چهارم: دقت وتمرکز

وقتی که صحبت از حواس پنجگانه می شود، نکته ی مهمِ دیگری که در تقویت این حواس نقش دارد، دقت و تمرکز است. برای تقویت دقت و تمرکز میتوان نقش بازی و موسیقی را پر رنگ نمود. به این صورت که با بازیهای دیداری-شنیداری دقت وتمرکز کودکان را در پیش از دبستان تقویت کرد.

 درادامه به دو بازی تمرکزی اشاره می کنم، که در تقویت هوش دیداری و پرورش شنوایی تاثیر بسزایی دارد.

بازی اول:

 والد یا مربی تعدادی مداد رنگی،( ابتدا از تعداد کم شروع کنید) در معرضِ دید کودک قرار می دهند، سپس از او می خواهند که با دقت به مدادها نگاه کند و سپس از کودک می خواهند که چشمانش را ببندد. بعد والد یا مربی یک یا دو مداد را برداشته و از کودک می خواهد چشمانش را باز کند و از او می پرسند چند مداد و چه رنگ هایی را برداشته ام؟ این روند تکرار می شود. این بازی باعث تقویت تمرکز و حتی سرعت عمل کودک  می شود.

بازی دوم:

این بازی برای تقویت حواس شنوایی مفید است. به این ترتیب که ابتدا تعدادی کلمه آماده کنید. سپس با تعداد کم مثلا سه تا شروع کنید و کلمات را بلند بخوانید و بعد از کودک بخواهید آنها را تکرار کند و به همین ترتیب کلمات را زیادتر کرده و از کودک بخواهید آنها را تکرار کند، این بازی نیز دقت و تمرکز کودک را بالا خواهد برد.

 نکته مهمی که باید به آن اشاره کرد، این است که باید تا قبل از ورود به دبستان به تقویت دقت و تمرکز کودک پرداخت تا در فرآیند یادگیری دچار اختلال نشود.

گام پنجم: ابزارها و اسباب بازی ها

برای رشد خلاقیت و تفکر خلاق و تفکر حل مسئله، ابزارها و اسباب بازی ها نقش مهمی دارند. برای خرید اسباب بازی ها باید دقت کرد و اسباب بازی هایی را انتخاب نمود که باعث رشد خلاقیت کودک شوند. مثل سازه ها و لگو ها و اسباب بازی هایِ فکری. اسباب بازی های ساخت خود کودک  یا والدین مثل عروسکهای پارچه ای یا استفاده از ابزارهایی مانند، قیچی، آبرنگ، گواش، رنگ انگشتی، خمیر بازی نیز باعث می شوند که کودک هم از انجام فعالیتها لذت ببرد، و هم موجب دست ورزی و دقت وتمرکز در حین فعالیت کودک می شوند.

والد یا مربی برای رشد کودک باید فضایی امن وبدون استرس برای فعالیتهای کودک فراهم کنند و در خلال بازیها نظم و کنترل فضایِ بازی و نقاشی یا کاردستی را به شیوه های کودکانه، و نه دستوری، به کودک گوشزد کنند تا در حین لذت بردن، مسولیت پذیری را هم بیاموزند.

گام ششم: پرورش تخیل

کودکان به دلیل خالی بودن ذهنشان و افکار سالم و زلالی که دارند، در فضای ذهنی خود به تخیل می پردازند. مثلا شخصیتها یا اتفاقاتی که شاید برایشان اصلا اتفاق نیفتاده است را شکل می دهند. برخی کودکان که فضای خانه را امن و والد را دوست خود می دانند  آن تخیلات را بازگو می کنند. بازگویی این تخیلات و خوب گوش دادن والد یا مربی، باعث اعتماد سازی وهمچنین اعتماد به نفس کودک خواهد شد. برای مثال وقتی کودک، نقاشی خیالی کشید شما به عنوان مربی و یا والد می توانید کاردستی یا عروسک آن نقاشی را برای کودک درست کنید. چون تخیلات کودک برای او واقعیت زندگی او هستند و با آن همزادپنداری می کنند و میتوان از این طریق به درون و افکار کودک و حتی علاقه مندی های او پی برد. این روند تفکرهای تخیلی به مرور زمان و با بلوغ فکری کم رنگ تر خواهد شد و کودک به واقعیت نزدیکتر می شود.

یک نمونه بازی تخیلی برای کودک که می تواند علاوه برپرورش خیال موجب دقت و تمرکز و هوش دیداری او شود:

بازی تخیلی نقطه های بازیگوش

روند بازی به این صورت است که والد یا مربی، نقطه هایی را در برگه ترسیم کرده، سپس از کودک بخواهند نقطه ها را به هر طریق به هم وصل کرده و بعد اشکال و اجسام و حیواناتی را از میان این خطوط پیدا کرده و درباره ی آنها یک قصه ساخته و تعریف کنند. هدف از این بازی، پرورش خیال، تمرکز، تقویت هوش دیداری و فن بیان کودک است.

اولین نفری باشید که درباره این مطلب نظر می‌دهید.

گذاشتن نظر

از آخرین رویدادها مطلع شوید.