تنها بازی کردن کودک؛ فواید و راهکارها

تنها بازی کردن کودک؛ فواید و راهکارها

تشویق کودک نوپا به انجام بازی های مستقل مخصوصا اگر از نوزادی عادت به تنها بازی کردن نداشته باشند، کار سختی است. اما با صبر و حوصله زیاد و به کارگیری یکسری نکات تخصصی موفق خواهید شد.

برخی کودکان به طور طبیعی از تنها بازی کردن لذت می برند، اما بازی کردن به تنهایی برای برخی دیگر از کودکان چالش محسوب می شود، به ویژه اگر دائما آن­ها را سرگرم کرده باشند و از همان دوران نوزادی با آن­ها بازی کرده باشند.

از چه زمانی باید کودک یاد بگیرد که تنها با خودش بازی کند؟

اغلب ما تصور می کنیم که کودک تا یک یا دو سالگی نمی تواند به تنهایی بازی کند. درحالیکه حتی نوزاد در گهواره اش نیز در حال یادگیری بازی مستقل است. نوزادان با صدای خود سرگرم می شوند یا با انگشتان دستشان بازی می کنند. از حدود ۱۲ تا ۱۵ ماهگی، کودکان می توانند درگیر فعالیتهای پیچیده تری مثل بلوک های خانه سازی شده و زمان بیشتری را به خود سرگرم شوند.

تنها بازی کردن کودک

در اینجا به نکاتی اشاره می­کنیم که در تشویق کودک به مستقل بازی کردن کاربرد زیادی دارند.

 

از سنین پایین به فکر باشید.

این­که کودکان، ما را برای بازی کردن می­خواهند، در روزها و ماه­های اولیه تولد آنها توسط ما شرطی شده است. وقتی ما برای بازی کردن با کودک هیجان داریم، از نظر کودک ما این­طور به نظر می­رسد که تنها بازی کردن زیاد خوب نیست و فکر میکنند برای بازی کردن به ما نیاز دارند. ما دائما اشیائی را جلوی چشمشان به صدا در می آوریم، سرگرمشان می کنیم و به آنها نشان می دهیم که اشیاء مختلف چگونه کار می کنند.  اما باید بدانیم که آن­ها واقعا برای سرگرم شدن به ما نیازی ندارند زیرا همه چیز برای آن­ها تازگی داشته و هیجان انگیز است و آنها با کشف پیرامون خود لذت می برند.

تاثیر انتخاب نوع اسباب بازی ها

اسباب بازی ها نقش مهمی در تشویق کودک به بازی کردن مستقلانه دارند. وقتی فرزندمان را در معرض اسباب بازی هایی قرار می دهیم که با فشار یک دکمه سرگرم می کنند، بخش مربوط به خلاقیت در مغز آنها پرورش نمی یابد. از آنجا که تازگی و جذابیت اینگونه اسباب بازی ها به سرعت از بین می رود، کودک برای رسیدن به همان میزان لذت که قبلا تجربه کرده، به اسباب بازی های پرزرق و برق بیشتری نیاز دارد. جایگزین کردن اسباب بازی های باتری دار با اسباب بازی های معمولی کمک می کند که کودکان از قوه خیال خود استفاده کنند. وسایلی از قبیل قاشق، کاسه و توپ برای نوزادان و بلوک های خانه سازی، خمیربازی، آشپزی، پوشاندن لباس، بازی با سرویس چای، قطار و ماشین و از این قبیل برای نوپایان به قدری چندبعدی هستند که قوه خیال کودک را به خوبی به کار می گیرند. توانایی کودک در کشف و دستکاری این وسایل به آنها اعتماد بنفس داده و موجب استقلال بیشتر او در بازی می شود.

دست از بازی کردن به جای آن­ها بکشید.

بچه ها بسیار بیشتر از تصور ما توانمند هستند. به شرط فراهم بودن محیط مناسب، عشق، حمایت و احترام کافی، کودکان با سرعت شکوفا شده، یاد می گیرند و رشد می کنند.

زمانی­که بازی را فرد دیگری برای کودک انجام می دهد، اعتماد به نفس او برای تنها بازی کردن از بین می رود. مهم است که بازی را به خود کودک واگذار کنید. این حرف به این معنی نیست که آن­جا حضور نداشته باشید، بلکه منظور این است که نظارت و مشاهده بازی کودک برای تقویت غریزه و میل طبیعی او به بازی کردن بهتر از بازی کردن و فکر کردن به جای آن­ها است. بچه­ ها بسیاری اوقات ما را به بازی خود دعوت می­کنند. می توانیم با آنها همراه شویم و همکاری کنیم اما کار خودمان را بکنیم، نه اینکه کنترل بازی را به دست بگیریم.

بازی کودک را جدی بگیرید.

وقتی بچه­ ها مشغول بازی می­شوند، بازیشان را دست کم نگیرید و بازیشان را به دلایلی چون غذاخوردن یا تعویض پوشک قطع نکنید. همانطور که شما به عنوان بزرگسال وقتی غرق در کاری هستید و از انجام آن لذت می برید، دلتان نمی خواهد که کسی کارتان را قطع کند، کودک نیز وقتی درگیر بازی است باید برای بازی اش ارزش قائل شویم. قبل از صدا زدن او و یا قطع کردن بازی او به کاری که انجام می دهد نگاه کنید. وسط بازی به دنبال مکثی باشید و  منتظر و ساکت بمانید تا این­که با یک نگاه، حرکت یا حرف حواسش به شما معطوف شود. سپس یک اخطار به او بدهید مثلا بگویید "باید پوشکتو عوض کنم، میتونیم این کار رو الان بکنیم یا این­که پنج دقیقه دیگه صبر کنیم، پس میتونی تا اون موقع بازیت رو تموم کنی." و یا این­که بگویید "باید بریم خرید، میتونی تا قبل از رفتن پنج دقیقه دیگه هم بازی کنی."

به او توجه کامل داشته باشید.

بچه ­ها می­خواهند بدانند که برای آن­ها ارزش قائل هستید، این­که واقعا به آن­ها و کاری که انجام می­دهند، علاقه دارید. این­که هر روز زمانی را به او اختصاص دهید، پیش او بنشینید و بازی او را تماشا کنید، برای ارضای این نیاز او بسیار حائز اهمیت است. اگر این نیاز او برآورده نشود، از راه­های دیگر به دنبال جلب توجه می­رود و تمایل کمتری به تنها بازی کردن خواهد داشت. باید در اوقات خاصی حواستان کامل به آن­ها باشد، با موبایل صحبت نکنید، از کامپیوتر استفاده نکنید، مجله نخوانید و غیره. سعی کنید هر روز صبح بیست دقیقه تا یک ساعت از وقت خود را به مشاهده و نظارت باکیفیت اختصاص دهید. این نه تنها نیاز به توجه را در کودک ارضا می کند، بلکه با مشاهده ی دقیق رفتارهایش شناخت بیشتری هم از کودک خود پیدا خواهید کرد.

به آرامی شروع کنید.

در ابتدا مثل همیشه هنگام بازی به او بپیوندید. بی صدا کنارکودک بنشینید و به بازی خود مشغول شوید. وقتیکه او کاملا مشغول بازی شد، به بهانه ای به طرف دیگر خانه بروید. مثلا بگویید: « من برم غذا رو هم بزنم.» او را یواشکی ترک نکنید. زیرا باعث حساسیت کودک می شود و موجب می شود بیشتر سعی در جلب توجه شما کند. از همان ابتدا انتظار معجزه نداشته باشید. یک کودک ۱۲ ماهه فقط ممکن است ۵ دقیقه بتواند تنهایی بازی کند. یک کودک ۳۰ ماهه شاید تا ۱۰ دقیقه بازی مستقل داشته باشد. هرچه سن کودک افزایش یابد زمان بیشتری با خودش سرگرم می شود.

به کودک خود کمی فضا بدهید.

وقتی کودک درحال بازی با خودش است دائما در بازی او دخالت نکنید. مطمئن شوید که محیط بازی اش امن است و بعد از دور حواستان به او باشد. اگر به او خیلی نزدیک باشید، سعی خواهد کرد که توجه شما را به خود جلب کند. دائما نحوه بازی کردن را به او یاد ندهید. مثلا نگویید: «پسرجان! این کامیونه. مثل تلفن نباید باهاش حرف بزنی. باید دور اتاق راهش ببری. اینطوری!» با مداخله بیش از حد در بازی بچه ها، کودکی را پرورش می دهیم که همیشه به راهنمایی ما نیاز دارد. بزرگسالان باید به بچه ها فضا بدهند تا ایده های خود را داشته باشند و به روش خودشان بازی کنند.

از روش چرخش اسباب بازی استفاده کنید.

برای اینکه بچه ها به تنهایی مشغول بازی شوند در اسباب بازی ها و وسایلی که در اختیار او قرار می دهید، تنوع ایجاد کنید. هرچند وقت یکبار اسباب بازی های تکراری را در جعبه ای دور از دسترس کودک قرار دهید و بعد از یک مدت دوباره به او بدهید تا دوباره برایش تازگی و جذابیت داشته باشند. همچنین تعداد زیاد اسباب بازی را با هم در دسترس کودک قرار ندهید. اسباب بازی زیاد کودک را پریشان می کند.

بازی موازی انجام دهید.

کودکان دوست دارند از کارهای شما الگوبرداری کرده و درست مثل شما باشند. وقتی در حال مطالعه کتاب هستید، کتابی هم به دست او بدهید تا کنار شما بنشیند و ورق بزند. یا وقتی پشت میزتان در حال انجام کارهایتان هستید، وسایل نقاشی هم جلوی کودک بگذارید تا مشغول شود. وقتی در حال آشپزی هستید، یک کار بی خطر و ساده را هم برای آنها دست و پا کنید. کودک به کارهای شما نگاه می کند و تقلید می کند.

تنها بازی کردن کودک به معنای تنها گذاشتن او نیست. کودک همچنان باید از حضور شما در خانه مطمئن باشد. می توانید وقتی مشغول بازی است در اتاق او روی تختش دراز بکشید و کتاب بخوانید، یا کارهای دیگرتان را در کنار او انجام دهید.

فواید تنها بازی کردن کودک:

کودکانی که خودشان تنها بازی می­کنند، یاد می­گیرند که به تنهایی از بازی لذت ببرند. آن­ها برای شادی و سرگرمی روی دیگران حساب نمی­کنند و به آن­ها وابسته نیستند. کودک می­فهمد که همیشه کسی کنار دست او نیست که به وی کمک کند. این­گونه بچه­ ها، بچه ­های راضی ­تر و با اعتماد به نفس­ تری خواهند بود.

در اینجا چند دلیل دیگر ذکر می­کنیم مبنی بر این­که چرا تنها بازی کردن کودکان اهمیت دارد.

تنها بازی کردن قوه تخیل کودک را تقویت می کند.

کودکانی که به تنهایی بازی می کنند، خلاق و خیال پرداز می شوند. کافیست کمی او را تنها بگذارید، آنگاه به شخصیتهای خیالی خود، پرنسس ها و قهرمانهای خیالی پر و بال می دهند.

با تنها بازی کردن استقلال اجتماعی کودکان پرورش می ­یابد.

تنها بازی کردن حس قوی استقلال را در کودک برمی­انگیزد. این استقلال اجتماعی به او کمک می­کند که در هر موقعیتی احساس آرامش و راحتی داشته باشد و برای برآوردن نیازهایشان نیاز به کمک اطرافیان نداشته باشند. او یاد می گیرد که لحظات تنهایی اش را چگونه پر کند و منتظر دیگران نماند.

تنها بازی کردن به کودک شما یاد می­دهد که چگونه خود را آرام کند.

شما به اندازه ای که دلتان می خواهد، نمی­توانید با کودک خود تعامل کنید. باید به کارهای روزمره خود برسید و غذا را آماده کنید. زمانی­که بچه­ ها می­دانند چطور تنها بازی کنند، به شما آنقدر متکی نخواهند بود که به عنوان مسئول سرگرمی­هایشان روی شما حساب کنند و یاد خواهند گرفت که خودشان را آرام کنند و شما نیز می توانید به خود استراحت ­دهید.

جمع بندی

تشویق کودکان نوپا به مستقل بازی کردن و همچنین تقویت بازی مستقل و انفرادی در کودکان خردسال نیاز به صبر و حوصله دارد. کودکانی که به تنهایی در بازی غرق می شوند، به مرور زمان مهارت ها و ویژگی هایی را کسب می کنند که در ادامه ی زندگی بسیار به آنها کمک خواهد کرد. تنها بازی کردن کودک توانایی بالا در حل مسائل، سرسختی و پشتکار، بالا رفتن قدرت تمرکز، مدیریت استرس، احساس استقلال و آرامش، پرورش قوه‌ی تخیل و افزایش اعتماد به نفس را به همراه دارد.

 

 

اولین نفری باشید که درباره این مطلب نظر می‌دهید.

گذاشتن نظر

از آخرین رویدادها مطلع شوید.